Een noodplan voor de amateurvoetbalclub: van AED tot bereikbaarheid

Een speler zakt tijdens de training in elkaar, een supporter wordt onwel of er ontstaat brand in het clubgebouw. Op zo’n moment helpen duidelijke afspraken: iemand belt 112, een ander haalt de AED en bij het toegangshek staat iemand klaar om hulpdiensten op te vangen. Een praktisch noodplan voor de voetbalclub maakt zichtbaar wie wat doet, ook op een rustige trainingsavond met weinig vrijwilligers.

Begin met een herkenbare noodkaart

Maak een korte noodkaart met de belangrijkste informatie en hang die op vaste plaatsen: bij de kantine, het wedstrijdsecretariaat en de kleedkamers. Deel dezelfde kaart met trainers en teamleiders. Zorg dat de informatie ook op papier beschikbaar is.

Vermeld daarop:

• het volledige adres van het sportpark;
• de ingang die hulpdiensten moeten gebruiken;
• de exacte plaats en bereikbaarheid van de AED en EHBO-materialen;
• de contactpersoon tijdens de activiteit;
• de belangrijkste taken bij een incident.

Zet een versiedatum en de naam van de beheerder op de kaart. Zo is duidelijk wie wijzigingen verwerkt wanneer een toegang verandert of de AED wordt verplaatst.

Spreek af hoe een noodmelding verloopt

Bij acuut gevaar belt degene die het incident ziet direct 112, of wijst daarvoor een concrete omstander aan. Wachten op toestemming van een bestuurslid of coördinator kost tijd.

Laat de beller rustig vertellen wat er is gebeurd, waar het slachtoffer zich bevindt en via welke ingang hulpdiensten het terrein kunnen bereiken. Alleen de clubnaam noemen is onvoldoende: een sportpark kan meerdere velden, gebouwen en toegangen hebben.

Een aanpasbare meldtekst helpt:

“Er is een noodgeval op sportpark [naam], aan [straat, huisnummer en plaats]. Het slachtoffer bevindt zich bij [veld of gebouw]. De toegang voor hulpdiensten is aan [straat of herkenningspunt]. Daar staat iemand klaar.”

Beantwoord de vragen van de meldkamer en volg de aanwijzingen. Reageert iemand niet, bel dan direct 112 en zet de telefoon op luidspreker. Is er geen normale ademhaling, start dan met reanimatie en laat een omstander een AED halen. Wacht daarmee niet op de komst van een opgeleide clubvrijwilliger.

Test vooraf het mobiele bereik op verschillende plekken. Leg vast welk alternatief beschikbaar is als bellen vanaf een bepaald veld moeilijk gaat.

Maak de AED op het sportpark vindbaar én bereikbaar

“Er hangt ergens een AED” is geen bruikbare afspraak. Beschrijf de locatie zo precies dat ook een bezoekende trainer het apparaat kan vinden. Bijvoorbeeld: aan de buitenmuur naast de hoofdingang van het clubgebouw. Gebruik dit alleen als voorbeeld en vul de werkelijke situatie in.

Controleer de toegang tijdens alle activiteiten

Loop de route naar de AED eens vanaf het verste trainingsveld. Bekijk daarbij ook de situatie op een doordeweekse avond:

• Is het gebouw waarin de AED hangt geopend?
• Kan de kast direct worden geopend?
• Zijn een eventuele sleutel of toegangscode beschikbaar voor aanwezige begeleiders?
• Zijn de bewegwijzering en verlichting duidelijk?
• Is een eventueel alternatief gecontroleerd op locatie en openingstijden?

Leg beperkingen eerlijk vast. Een apparaat in een afgesloten kantine is tijdens een late training mogelijk onbereikbaar.

Wijs een beheerder en vervanger aan

Laat één persoon de controles organiseren volgens de instructies van de fabrikant. Denk aan de gereedheidsindicator, batterij, houdbaarheid van elektroden en de staat van de kast. Noteer controles en regel wie storingen opvolgt. Spreek ook af wie het apparaat na gebruik weer inzetbaar laat maken.

Houd de route voor hulpdiensten vrij

Een ambulance kan een andere ingang nodig hebben dan bezoekers. Leg daarom vast welk hek geschikt is, wie het opent en waar de benodigde sleutel ligt. Controleer ook eventuele uitneembare paaltjes en andere obstakels.

Zet op een eenvoudige terreinplattegrond de veldnummers, gebouwen, toegang en AED-locatie. Gebruik overal dezelfde veldnamen, zodat een melding over “veld twee” geen verwarring oplevert.

Tijdens een incident vangt een aangewezen persoon de hulpdiensten op en begeleidt hen naar de juiste plek. Die persoon kan een opvallend hesje dragen. Laat iemand anders ondertussen fietsen, auto’s en omstanders uit de doorgang houden.

Verdeel de taken voordat het misgaat

Bij een kleine vereniging vervullen vrijwilligers vaak meerdere functies. Spreek per training, wedstrijd of toernooi af wie beschikbaar is en wie taken kan overnemen.

Met weinig aanwezigen kunnen taken worden gecombineerd. Zorg daarbij dat hulp aan het slachtoffer doorgaat. Wijs mensen rechtstreeks aan: “Jij belt 112” is duidelijker dan een algemene oproep om hulp.

Bij jeugdactiviteiten verdient de opvang van de overige kinderen een eigen afspraak. Leg ook vast wie ouders of verzorgers benadert, zodra de directe hulpverlening is geregeld.

Koppel het plan aan scholing en oefening

Gebruik voor reanimatie de actuele richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad. Raadpleeg voor andere eerstehulpvragen de actuele instructies van het Rode Kruis of Het Oranje Kruis. Neem bij scholing ook situaties met kinderen mee, omdat daarvoor andere reanimatie-instructies gelden.

Organiseer herhaling voor trainers, kantinevrijwilligers en andere vaste begeleiders. Oefen daarnaast de praktische organisatie: iemand meldt een denkbeeldig incident, een ander wijst de AED aan en een derde opent het juiste hek. Bel tijdens zo’n oefening geen 112 en open geen elektrodenverpakking.

Zo wordt veiligheid in het amateurvoetbal onderdeel van het gewone verenigingswerk.

Aanpasbare checklist voor de club

Neem onderstaande lijst over en vul de gegevens voor de eigen accommodatie in.

Noodplan voetbalclub: [naam]
Sportpark en volledig adres: [invullen]
Beheerder van het plan: [naam en contactgegevens]
Laatst gecontroleerd op: [datum]
Volgende controle: [datum]

• De noodkaart hangt op [locaties] en is gedeeld met begeleiders.
• De ingang voor hulpdiensten is [exacte locatie].
• De sleutel of bediening van hek en paaltjes is bereikbaar via [afspraak].
• De aanrijroute en doorgangen blijven vrij.
• De AED bevindt zich bij [exacte locatie].
• De AED is toegankelijk tijdens [activiteiten en tijden].
• Eventuele beperkingen en een gecontroleerd alternatief zijn vastgelegd.
• AED-controles en opvolging van storingen zijn toegewezen aan [naam en vervanger].
• EHBO-materialen liggen bij [locatie] en worden gecontroleerd door [naam].
• Per activiteit zijn hulpverlening, alarmering, AED halen en ontvangst verdeeld.
• Mobiel bereik en een alternatief voor bellen zijn gecontroleerd.
• Opvang van jeugdspelers en contact met naasten zijn geregeld.
• Afspraken over ontruiming en de verzamelplaats zijn bekend.
• De volgende oefening of scholing staat gepland op [datum].

Regel ook de opvang na afloop

Een ernstig incident kan veel losmaken bij spelers, vrijwilligers en toeschouwers. Wijs iemand aan die betrokkenen opvangt en later nog contact opneemt. Spreek af wie namens de vereniging communiceert en bescherm de privacy van het slachtoffer.

Bespreek daarna rustig wat goed ging en waar vertraging ontstond. Was het hek open? Wist iedereen de AED te vinden? Verwerk de verbeteringen meteen op de noodkaart en deel de aangepaste versie met iedereen die ermee werkt.